How to dance csárdás and do Polish people really eat dogs for Christmas Eve?

*zjedź na dół, aby przeczytać po polsku


I am not sure if I should admit it openly but until not such a long time ago, I had problems with pointing on the map where Hungary exactly was. Southeastern Europe ended for me at the Czech Republic and Slovakia and I know it was a bit ignorant of me but everything below seemed like a big mix of Bosnia and Hercegovina, Serbia and Montenegro. At the very end there with Greece lying but this I knew of course because everybody loves Greece and so do I. I also know where my beloved Limnos and you probably haven’t yet heard of it but let me cut it out right here without any details because it’s my island and I want to keep it for myself. But back to Hungary, I am happy to announce that I got enlightened on all the blur parts of the map, some history and culture, and I even ended with a Hungarian boyfriend. Now I know not only where Hungary is but also a few bigger cities there. While being in a mixed relationship I made several discoveries – aside from geography too. As a matter of fact, my discoveries opened my eyes upon many amusing but also irrational things about my own country – Poland – to which I never paid attention before. But let’s start from the beginning. The first thing I was confronted with was the language. Hungarian, of course. Polish is certainly the most natural language in the world and shouldn’t cause any difficulties. Well, only until somebody – for example your own boyfriend, out of the blue – starts interrogating you with questions about the grammar. Then you suddenly start wondering and asking yourself why the heck and who invented this language and its rules. There’s less logic in Polish then you would think and more exceptions than regular rules. But again this post is drifting away from Hungary. Let me just switch back and try showing off with my limited Hungarian skills.

Through hard work, and with many sleepless nights bending over textbooks behind, I now can even say few simple sentences. Frankly, I can say basically what a stubborn kid could say. I know Nem akarok menni, which is I don’t wanna go. Mit csinalszWhat are you doing?  and, if I combine it with an irritated voice it can actually be perfect for starting a fight. ‘Miert?’stands for Why? So, I can keep asking miert but most of the time I don’t understand the answer. It won’t stop me from doing it though. My level of Hungarian is constantly lowering and increasing as it is dependent on Duolingo application and the frequency with which I’m using it.

Anyhow, this language, for people who have never heard it before, sounds like … nothing you’ve ever heard before. The very first time I went to the shop in Budapest by myself – the supermarket is surprisingly also called supermarket in Hungarian! – I was confronted with rare names. I was looking for milk. With my basic knowledge of German, I know that in all countries which use the Germanic languages it will be most probably under the name milch, milk or melk. And with my not-so-basic knowledge of Spanish, I knew that in all southern European countries everything which is similar to leche like leite or lait or latte is probably also milk. But Hungary is like a lonely island surrounded by Slavic fellows which decided to come up with its own unique language. So, milk is tej and deal with it.

Only once it was pretty easy with nomenclature when I entered a teeny tiny grocery store with an old short lady behind the desk. The beginning was tough because when I asked her if she speaks English – which I have to admit was ridiculous of me – she hid even more behind counter although she was already hard to notice. But then I did a very fast brainstorm in my head asking myself which word can be similar in both languages so that I could buy it. I enthusiastically shouted/called out:

– Banan?

And she answered:

– A, banaan. Banaan, igen.

And that’s how I bought my first banaan (banán to be accurate) in Hungary.

But coming back to the supermarket: when I finally managed to find my tej, vaj (butter) and tojas(eggs) I had to pay with forints which are another Hungarian invention. But to be fair Polish people have their beloved zloty and it also generates confusion everywhere so there’s not much to laugh about. But for me, the problem with forints is that there was no monetary reform so I always get lost if they ask me to pay 3 800 for something. I have no clue if it’s a lot or not. Whenever I have to pay with it, I feel like I have some funny monopoly money with me and I can just happily spend it like water.

The other thing, which Polish people share with Hungarians, is a weird political taste. We are both the countries which can’t pull through communistic wounds and we can’t decide if we want to be in Europe or we are a bit too proud for it. But as Polish – Hungarian friendship is widely known around the World, we strongly support each other in both anti – and pro-governmental manifestations.

Another communist souvenir appeared when I was trying to have a conversation with my boyfriend’s father and with my no-knowledge of Hungarian and his no-knowledge of English it was quite tough. It was about water. Or more particularly: if I want a glass of water.

–  Voda? – he asked me (and it means water in Russian and in Polish you write it with a different spelling but you pronounce it the same)

–  Voda? Voda, igen. Kérem.

And that was the moment when I realized that the actual language with which we could communicate is Russian. If only I spoke Russian. And if not the factor that both Hungarians and Polish were not really keen on learning the occupier’s language in school. With this tiny difference that for Polish people it was way easier to learn as it’s a similar language. But still, if you would ask my Dad to say something in Russian he would refuse to do so. Even if you beg him. And it’s not because of that he doesn’t know how. He does.

As I mentioned earlier, my cultural knowledge about Hungary also increased, mainly because of my mum’s curiosity. Now I also know now what is Csárdás – a traditional Hungarian folk dance, Puszta– which a steppe in the eastern part of Hungary, and Paprika. Well, paprika I knew before but after my Mum’s question if they [Hungarians] eat a lot of paprika I did big research on it. And yes, they do. Additionally, my Mum constantly kept asking me questions like this:

– Does he dance csárdás sometimes?

– Well Mum, how often do we dance polka at home?

Not often. To be honest we never dance polka at home. And so, he doesn’t dance csárdás although he knows how to do it. Apparently, the sad truth is that I don’t know how to dance polka.

Another question which my Mum didn’t hesitate to ask me was even better. It all started like this:

– Did you know, that in Hungary there’s this big steppe called Puszta and there are Magyar cowboys there who can ride two horses at the same time? Can he do that? (if anybody got confused who are the Magyar cowboys – which is absolutely understandable – you can check it here)

Well, I didn’t know about that but now I know and I also found out that they’re called csikós. And no, surprisingly my boyfriend can’t do it.

But I’m not perfect either and let me tell you why.

If you are Polish never mention to Hungarians that there’s a Christmas dish called kutia.I did this mistake once and caused big dismay. I was asked by my boyfriend’s mum about typical polish dishes during Christmas Eve. I proudly announced that we eat kutia which really appalled her and dumbfounded the whole family. In Hungarian kutya means a dog so it turned out that these callous Polish people eat dogs on the 24th. I managed to save the sullied reputation of my country and explained that this terrific dish – kutia – is actually nothing more than innocent poppy seeds with wheat and raisins.

Currently, I’m less exposed to irksome situations where my Hungarian is getting challenged as we both study in the perfect Netherlands – where everything is so shiny and well-organized that I even miss this messy eastern Europe (a lot to be honest)! I’m still improving my Hungarian knowing by now how to pronounce kürtőskalács which is widely sold at all Polish Christmas markets but we have absolutely no clue how to pronounce it correctly and we keep saying kurtosh kowasch. Furthermore, my boyfriend keeps calling me he in front of our friends as there’s no distinction in Hungarian for he or she but I don’t mind. Theoretically, I also know that there’s a significant difference between Hungarian vowels like u ú, ü and ű but honestly, it all sounds to me like a simple u. And I think it will take me another blog post until I manage to learn all 44 letters of the Hungarian alphabet!


 * * *


Może nie powinnam się do tego przyznawać głośno, ale całkiem niedawno temu nie potrafiłam dokładnie wskazać na mapie, gdzie leżą Węgry. Europa środkowo – wschodnia kończyła się dla mnie na Czechach i Słowacji, a wszystko poniżej była jedną wielką mieszanką, w którą wliczała się Czarnogóra, Bośnia i Hercegowina oraz Serbia. Na końcu jest Grecja – to wiem, bo Grecję wszyscy uwielbiają i ja się do tych wszystkich wliczam. Wiem też, gdzie leży moje ukochane Limnos, ale tego Wam nie powiem, bo to moja wyspa. Jednak od czasu, kiedy mam węgierskiego chłopaka, nie tylko potrafię dokładnie wskazać, gdzie leżą Węgry, ale też kilka innych mniejszych i większych miast, które się tam znajdują. Poza polepszeniem się mojej orientacji w terenie odkryłam jeszcze kilka innych zabawnych rzeczy, niekoniecznie o innych narodach, ale też o swoim własnym. I zapewne nigdy bym na nie zwróciła uwagi, bo póki się patrzy tylko ze swojej perspektywy, to wszystko wydaje się normalne i takie, jak być powinno. Pierwszą rzeczą, z którą zostałam skonfrontowana był język.

Chodzi mi tu oczywiście o węgierski, chociaż muszę przyznać, że język polski też zdecydowanie nadawałby się na osobny esej. Dopiero, kiedy zaczęłam wyjaśniać gramatykę komuś, kto tego języka nie zna, przekonałam się, że zasady są pozbawione logiki. Nad połową pytań dlaczego coś się tak odmienia musiałam się mocno zastanowić i tylko po to, żeby sama potem przyznać, że faktycznie jest to bez sensu i zupełnie pozbawione logiki. Za to węgierski kieruje się zupełnie innymi zasadami niż jakikolwiek inny język europejski – może poza fińskim, który wlicza się do tej samej grupy językowej, ale tego jeszcze nie próbowałam – i jeśli chcielibyście się go nauczyć i wydaje się Wam, że umiecie już jakiś język, więc będzie łatwiej, to tylko się Wam wydaje. Poza tym imponuje ilość samogłosek, gdzie każdą wymawia się inaczej.

Mój poziom węgierskiego trochę przypomina sinusoidę i zależy od tego, jak często używam aplikacji Duolingo. Koniec końców umiem wypowiedzieć kilka podstawowych zwrotów, które mniej więcej ograniczają się do tego, co mogłoby by powiedzieć obrażone dziecko. Czyli bardzo użyteczne Nem akarok menninie chcę tam iśćorazmit csinals? – co robisz? które wypowiedziane z odpowiednim poirytowaniem w głosie może być świetnym zapalnikiem do kłótni orazmiert – dlaczego? W zasadzie mogę w kółko pytać miertale odpowiedzi i tak najpewniej nie zrozumiem…

Jeśli ktoś nigdy nie słyszał węgierskiego, to wyobraźcie sobie, że ten język jest podobny do … absolutnie niczego. Pierwszy raz, kiedy sama udałam się do sklepu – i o dziwo supermarket też nazywa się supermarketem! – zostałam skonfrontowana ze wszystkimi dziwnymi nazwami, które można sobie wymyślić. Chociaż chyba nawet ja nie mam na tyle wyobraźni… W każdym razie szukałam mleka. Z moja podstawową znajomością języka niemieckiego wiem, że mleko jest milch, więc w krajach, które posługują się językami germańskimi, łatwo będzie je znaleźć pod podobną nazwą, czyli milk, melkitd. Tak sama z moim hiszpańskim wiem, że jeśli po hiszpańsku leche, to leite, lait, latteteż zapewnie jest mlekiem. Ale Węgrzy nie należą do żadnej z tych grup i są jak ta mała samotna wyspa otoczona z (prawie) wszystkich stron przez Słowian, więc wymyślili sobie, że oni zrobią inaczej i nazwą mleko tej, bo dlaczego nie? Można? Można!

Jedyny raz, kiedy zakupy przyszły mi z łatwością – choć nie obyło się bez pewnych komplikacji – to, kiedy udałam się do lokalnego warzywniaka. Nie wiem, co mną kierowało, kiedy spytałam starszą malutką panią, która ledwo wystawała zza lady, czy mówi po angielsku. Efekt był taki, że tak się skuliła i wycofała, że w ogóle zniknęła mi z pola widzenia. Ale wtedy szybko się zastanowiłam, co może nazywać się podobnie po polsku i po węgiersku i nagle oświecona dumnie zapytałam:

– Banan?

– A, banaan. Banaan igen.

I w ten sposób kupiłam banaana w Budapeszcie.

Tutaj Węgrzy nie wymyślili nic szalonego i w z całej Europy chyba jedynie Hiszpanie postanowili się wyróżnić i wymyślili platanozamiast poczciwego banana.

Ale wracając do mojego supermarketu… Kiedy w końcu znalazłam tej, vej (masło)i tojas (jajka),to mogłam sobie zapłacić forintami. Tylko że z forintami też jest problem, bo Węgrzy nie słyszeli o denominacji i w ten sposób za obiad na mieście zapłaci się 6 800 HUF. A to sprawia, że w ogóle nie jestem w stanie ocenić ich wartości i zawsze czuję się jakbym płaciła banknotami z Monopoly, które wydaję wesoło na prawo i lewo, bo przecież to takie zabawkowepieniądze. Ale w zasadzie nie ma co narzekać, bo my też mamy swoje ukochane złotówki, czym połowę Europy zaskakujemy, kiedy trzeba wymienić euro.

Poza unikatowymi pieniędzmi, łączą nas dość specyficzne zamiłowania polityczne. Przyjaźń polsko – węgierska odżyła na nowo, kiedy obietnica, że przyjdzie taki dzień, kiedy będziemy mieli w Warszawie Budapeszt przestała być już tylko obietnicą, a stała się rzeczywistością. Te dwa kraje wciąż nie mogą się wylizać ze swoich postkomunistycznych ran i nie potrafią się zdecydować, czy chcą być w Europie, czy może jednak są na to zbyt dumni. I tak Polacy i Węgrzy wspierają się na przemian w manifestacjach – jedna połowa w antyrządowych, a druga połowa w tych prorządowych.

Z innej komunistycznej pamiątki zdałam sobie sprawę, kiedy próbowałam się porozumieć z ojcem mojego chłopaka. Przy mojej nieznajomości węgierskiego i jego braku angielskiego było to dość trudne zadanie. A rozchodziło się o szklankę wody i o to, czy ją chcę.

– Woda? –usłyszałam zaskoczona.

– Woda? Woda, igen! – odpowiedziałam entuzjastycznie.

I wtedy uświadomiłam sobie, że w całej tej części Europy, którą dotknął komunizm, dla niektórych osób ze starszego pokolenia językiem, w którym można się komunikować może być język rosyjski. Gdyby nie to, że języka wroga nikt się nie chciał uczyć – mój Tato, nawet jakby go prosić, to nie przemówi po rosyjsku i to wcale nie dlatego, że nie potrafi – a dla Węgrów jest to jeszcze trudniejsze, bo jako jedyni nie należą do grupy języków słowiańskich.

Poza tym dzięki mojej Mamie, która ciągle zadaje mi dociekliwe pytania, dowiedziałam się, co to jest csárdás, Puszta i sprawdziłam, czy Węgrzy jedzą dużo papryki. Dla wyjaśnienia sárdásto węgierski taniec ludowy, Pusztato wielki step rozciągający się wschodzie kraju i tak, Węgrzy jedzą dużo papryki. Poza tym musiałam wyjaśnić kilka kwestii, które ją nurtowały, jak:

– A czy on często tańczy csárdása?

– Mamo, a my jak często tańczymy polkę w domu?

Nieczęsto. A tak szczerze mówiąc, to w ogóle.

Inne pytanie mojej Mamy dotyczyło jeszcze bardziej zaawansowanych umiejętności akrobatycznych, a zaczęło się tak:

– Wiesz, że na Węgrzech jest Puszta? I wiesz, że tam są magyarscy(czyli węgierscy oczywiście) jeźdźcy, którzy potrafią jechać równocześnie na dwóch koniach (jeśli ktoś się pogubił – co jest zupełnie zrozumiałe – albo nie może sobie tego wyobrazić – co też jest zupełnie zrozumiałe – to ilustracje zamieszczam tutaj)

No więc nie, nie wiedziałam. Ale za to już wiem, że ci jeźdźcy nazywają się csikós. Ale mój Węgier niestety tego nie potrafi.

Nigdy nie wspominajcie przy Węgrach o naszej tradycyjnej potrawie wigilijnej, czyli kutii. Ja raz zrobiłam ten błąd i potem długo musiałam się tłumaczyć. Zapytana przez mamę mojego chłopaka o tradycyjne potrawy wigilijne dumnie oświadczyłam, że w Polsce je się kutię, czym wszystkich wprowadziłam w konsternację i przerażenie. Otóż kutya, czytana tak samo jak nasza kutia, to po węgiersku pies. Zatem musiałam szybko ratować honor naszego narodu i wyjaśniać, że wcale nie jesteśmy bezdusznym narodem, który na Wigilię raczy się psami. Kutia to nic innego jak pszenica z makiem i rodzynkami i nikt przy jej robieniu nie cierpi.

Niestety teraz mam rzadziej szansę popisywać się moimi zdolnościami językowymi, bo oboje studiujemy w Holandii – która jest tak idealna i uporządkowana, że czasem mi bardzo tęskno do tej niewyidealizowanej Europy Wschodniej. Ale nadal uczę się węgierskiego i ciągle dowiaduję się coraz to nowszych rzeczy, jak na przykład to, że cała Polska źle wymawia swojego ukochanego kurtosza kołacza, który w rzeczywistości powinien brzmieć kjurtosz kolaacz. Ja za to uczę swojego chłopaka, że kiedy moja Mama pyta gdzie są zapałki, żeby zapalić świeczki w mieszkaniu? to nie odpowiada się Tu nie wolna palić. Poza tym udaję, że jestem w stanie usłyszeć różnicę w czterech różnych u, które istnieją w węgierskim alfabecie, czyli u ú, ü oraz ű, ale szczerze mówiąc dalej jej nie słyszę i myślę, że to spokojnie może być temat na kolejnego posta!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in: Logo

You are commenting using your account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s